Θα ήθελα να μοιραστώ μερικές σκέψεις που προέκυψαν από πρόσφατες συζητήσεις με γονείς του σχολείου μας . Αν και σήμερα εστιάζω κυρίως στα μικρότερα παιδιά, πολλά από αυτά που θα αναφέρω ισχύουν και για τα μεγαλύτερα.
Είναι σημαντικό, τόσο για εμάς τους εκπαιδευτικούς όσο και για τους γονείς – εκείνους δηλαδή περνούν τον περισσότερο χρόνο με τα παιδιά – να αλλάξουμε τον τρόπο που βλέπουμε και αξιολογούμε τα παιδιά.
Ειδικά στις μικρές ηλικίες δεν είναι αρκετό να εστιάζουμε στο πως διαχειριζόμαστε τις συμπεριφορές τους, αλλά να προσπαθούμε πάνω από όλα να τις κατανοήσουμε. Συχνά, ως ενήλικες, η πρώτη μας αντίδραση είναι να σταματήσουμε μία «δύσκολη» συμπεριφορά χωρίς να δώσουμε τον απαραίτητο χρόνο να σκεφτούμε τι συμβαίνει πραγματικά μπροστά στα μάτια μας.
Όταν προσπαθούμε να κατανοήσουμε γιατί τα παιδιά συμπεριφέρονται με συγκεκριμένους τρόπους, μπορούμε να τα βοηθήσουμε πιο αποτελεσματικά στην ανάπτυξή τους.
Ας δούμε μερικά παραδείγματα: όταν ένα βρέφος ρίχνει το φαγητό του κάτω ή σε άλλους, όταν πετάει πράγματα ή όταν χαλάει κάτι που έφτιαξε το αδερφάκι του ή ο συμμαθητής του, δεν το κάνει για να μας προκαλέσει ή να τεστάρει τα όριά μας. Το κάνει επειδή έχει μια φυσική περιέργεια για το πώς λειτουργούν τα πράγματα.
Από πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά έχουν ένα πραγματικό ενδιαφέρον να καταλάβουν τον κόσμο γύρω τους. Μαθαίνουν πώς λειτουργούν τα πράγματα και ποιοι είναι οι «κανόνες» μέσω της επανάληψης και με τη βοήθεια των αισθήσεών τους.
Κάποια παιδιά αγαπούν να εξερευνούν τα αντικείμενα και το περιβάλλον τους μέσω της κίνησης. Ρίχνοντας φαγητό από ψηλά, πετώντας πράγματα στο δωμάτιο ή τρέχοντας σε έναν στενό διάδρομο, όλα αυτά έχουν να κάνουν με την κίνηση. Αυτό που τα ενδιαφέρει είναι η ίδια η κίνηση, η κίνηση των χεριών τους και η κίνηση των αντικειμένων που πετάνε.
«Πώς μπορούμε να σταματήσουμε τα παιδιά από το να ρίχνουν ή να πετούν πράγματα;»
Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε να τα σταματήσουμε – και δε χρειάζεται.
Αυτές οι συμπεριφορές είναι μέρος του τρόπου που μαθαίνουν, και δε γίνονται για να μας ενοχλήσουν, ούτε για να μας δοκιμάσουν!
Τα παιδιά επαναλαμβάνουν αυτές τις ενέργειες επειδή τα συναρπάζουν. Μαθαίνουν, στην ουσία, κάνοντας μικρά επιστημονικά πειράματα: μετρούν ταχύτητα, απόσταση, πορεία.
Πόσο μακριά θα πάει αυτό που πέταξαν; Πού θα προσγειωθεί; Τι ήχο θα κάνει όταν χτυπήσει στο πάτωμα;
Ο ρόλος μας είναι να τους προσφέρουμε ένα περιβάλλον που καλύπτει τις ανάγκες τους και ταυτόχρονα να τους δίνουμε πλούσιες ευκαιρίες για να εξερευνήσουν με ασφάλεια. Όταν τους παρέχουμε υλικά και χώρους που μπορούν να πετάξουν ή να εκτοξεύσουν αντικείμενα, μειώνουμε τις πιθανότητες να ψάξουν άλλες, μη κατάλληλες, ευκαιρίες.
Παραθέτω κάποιες ιδέες ώστε να ενθαρρύνουμε τον πειραματισμό με θετικό και οργανωμένο τρόπο:
1. Φτιάξτε μια “ζώνη για πέταγμα” με μαλακές μπάλες και στόχους.
2. Δημιουργήστε ένα χώρο για παιχνίδι με νερό όπου τα παιδιά μπορούν να ρίχνουν και να πιτσιλάνε.
3. Δώστε τους τουβλάκια ειδικά για να χτίζουν και να γκρεμίζουν κατασκευές.
Μέσα από παρόμοιες με αυτές δραστηριότητες, τα παιδιά όχι μόνο μαθαίνουν για τον φυσικό κόσμο, αλλά αναπτύσσουν και τις κινητικές τους δεξιότητες, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και την επιστημονική σκέψη. Ως ενήλικες, έτσι ενισχύσουμε την φυσική τους περιέργεια προσφέροντας τους κατάλληλα μέσα για εξερεύνηση. Είναι επίσης σημαντικό ότι με αυτό το τρόπο ενθαρρύνουμε έμπρακτα την παρατηρητικότητα.
Μην ξεχνάτε, η επανάληψη είναι σημαντική στη μάθηση. Αν ένα παιδί επιμένει σε μια συγκεκριμένη ενέργεια, πιθανόν προσπαθεί να εμπεδώσει κάτι που έμαθε. Η υπομονή και η ενθάρρυνση σε αυτές τις φάσεις μπορούν να ενισχύσουν πολύ την αυτοπεποίθηση του παιδιού και την αγάπη του για μάθηση.
Για τα μεγαλύτερα παιδιά, μπορούμε να επεκτείνουμε αυτές τις ιδέες με πιο σύνθετες προκλήσεις που βασίζονται στη φυσική τους περιέργεια. Πειράματα, κατασκευές και εξερεύνηση στη φύση μπορούν να αξιοποιήσουν δημιουργικά την ενέργειά τους.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους γονείς και από τα δύο σχολεία καθώς είναι η πρώτη χρονιά που βλέπω τόση διάθεση για συνεργασία και επικοινωνία!
Dorothy SNOT's Essential Reads 